Konsultacja psychiatryczna Nowy Sącz

SSRI i SNRI (sertralina, escitalopram, wenlafaksyna, duloksetyna) zaczynają zwiększać dostępność serotoniny i noradrenaliny w synapsach po pierwszej dawce. Jednak terapeutyczny efekt antydepresyjny pojawia się dopiero po 2-6 tygodniach. Powód: same neuroprzekaźniki zmieniają się szybko, ale mózg potrzebuje czasu na regulację receptorów postsynaptycznych, neurogenezy w hipokampie (BDNF), zmiany ekspresji genów odpowiedzialnych za sieci neuronalne. Pacjent powinien być uprzedzony, że pierwsze 2-4 tygodnie to okres oczekiwania z możliwymi działaniami niepożądanymi (mdłości, bezsenność), ale bez efektu terapeutycznego. Przedwczesne odstawienie leku jest najczęstszą przyczyną nieudanej farmakoterapii.

U 40-60% pacjentów z uzależnieniem (alkohol, narkotyki, hazard, gry, pornografia) występuje równolegle inne zaburzenie psychiczne: depresja, lęk uogólniony, PTSD, ADHD, ChAD, zaburzenia osobowości. W większości przypadków zaburzenie psychiczne pojawiło się przed uzależnieniem, a substancja lub zachowanie pełniły funkcję samoleczenia objawów. Klasyczne wzorce: alkohol plus depresja, alkohol plus PTSD, marihuana plus lęk społeczny, stymulanty plus ADHD, hazard plus depresja. Leczenie samego uzależnienia bez diagnostyki współistniejącej kończy się nawrotem, bo problem podstawowy pozostaje. W Nasz Gabinet Nowy Sącz konsultacja psychiatryczna jest standardem dla każdego pacjenta uzależnionego, nie odrębną decyzją po kilku miesiącach terapii.

Xanax (alprazolam), Klonazepam, Relanium (diazepam), Lexotan (bromazepam) i leki nasenne typu Z (Stilnox, Imovane) działają szybko (od 30 minut), skutecznie redukują lęk i poprawiają sen. Jednak przy stosowaniu dłuższym niż 4-6 tygodni rozwija się tolerancja (potrzeba coraz większych dawek dla tego samego efektu) i uzależnienie fizjologiczne (zespół odstawienny przy próbie odstawienia). Mechanizm uzależnienia jest analogiczny do alkoholu, oba związki działają na receptory GABA-A. W Nasz Gabinet Nowy Sącz benzodiazepiny stosujemy wyłącznie w określonych sytuacjach: ostry kryzys lękowy (do 2-4 tygodni), odstawienie alkoholu w detoksie, ciężka bezsenność oczekująca na efekt leków sedatywnych pierwszego rzutu. Pacjent dotychczas leczony benzodiazepinami przewlekle otrzymuje plan stopniowego odstawienia, zwykle zamiana na Diazepam i redukcja dawki o 10% co 2-4 tygodnie.

Szacuje się, że 2-5% dorosłej populacji ma ADHD, znacząca większość nigdy nie została zdiagnozowana. W latach 80. i 90. ADHD uznawano za zaburzenie dziecięce, które „wyrasta się z niego" w okresie dorastania. Współczesne badania pokazują, że u 60-70% pacjentów objawy utrzymują się w dorosłości w zmodyfikowanej formie: zamiast nadruchliwości pojawia się wewnętrzny niepokój, zamiast „skakania po klasie" zmiana pracy lub partnera. Częste współistnienia: uzależnienia (3-5 razy częściej), depresja, lęk uogólniony, zaburzenia osobowości typu borderline. Diagnoza wymaga wywiadu pod kątem dzieciństwa (objawy musiały być obecne przed 12 rokiem życia), skali ASRS lub Connersa CAARS, oceny funkcjonowania w 2 obszarach życia (praca, relacje). Leczenie: atomoksetyna nie-stymulująca jako lek pierwszego rzutu, metylofenidat lub lisdexamfetamina pod ścisłą kontrolą medyczną.

Pandemia COVID-19 spopularyzowała telekonsultację psychiatryczną, która w wielu krajach pozostała standardem po jej zakończeniu. Badania (Hubley 2016, Bashshur 2016) pokazują, że skuteczność telekonsultacji w zaburzeniach lękowych, depresji, ADHD, PTSD jest porównywalna ze wizytami stacjonarnymi. Ograniczenia dotyczą: pacjentów z ciężkimi psychozami, myślami samobójczymi wymagającymi natychmiastowej interwencji, pierwszej oceny u pacjenta zgłaszającego się z silnym kryzysem, niektórych chorób somatycznych wymagających badania ogólnego (np. rozpoczęcie stymulantów ADHD). W Nasz Gabinet Nowy Sącz oferujemy standardowo model mieszany: pierwsza wizyta stacjonarna, kontrolne online lub stacjonarne według preferencji pacjenta. Korzystne dla pacjentów z Krynicy-Zdroju, Muszyny, Piwnicznej-Zdroju, Gorlic, Limanowej, Nowego Targu, Zakopanego, dla których dojazd do Nowego Sącza co miesiąc byłby istotnym obciążeniem.